Co to jest Mgławica Krab?
Mgławica Krab (M1, NGC 1952) to pozostałość po wybuchu supernowej (SN 1054) zaobserwowanym przez chińskich i arabskich astronomów w lipcu 1054 roku. Przez ok. 2 lata była widoczna gołym okiem, w szczytowym momencie nawet w ciągu dnia (-6 mag). Leży w gwiazdozbiorze Byka w odległości ok. 6500 lat świetlnych i rozciąga się na ok. 11 lat świetlnych, rozszerzając się z prędkością ok. 1500 km/s.
Mgławica Krab jest jednym z najlepiej zbadanych obiektów astronomicznych: w jej centrum leży pulsar PSR B0531+21 (Pulsar Kraba) – gwiazda neutronowa rotująca z częstotliwością 30,2 Hz (30 obrotów na sekundę), emitująca pulsujące promieniowanie od radia przez optykę do promieniowania gamma. Pulsar Kraba był pierwszym pulsarem wykrytym optycznie (1969) i pierwszym pulsarom znalezionym w pozostałości supernowej. Mgławica świeci dzięki promieniowaniu synchrotronowemu – elektrony przyspieszane przez wirujące pole magnetyczne pulsara emitują promieniowanie w całym zakresie elektromagnetycznym, od radia po gamma. M1 jest pierwszym obiektem z katalogu Messiera (Charles Messier, 1758) – Messier zaczął spisywać mgławice by odróżnić je od komet.
Mgławica Krab jest standardowym kalibratorem w astronomii rentgenowskiej i gamma – jej stały strumień promieniowania służy do wzorcowania detektorów. Obserwacje JWST w podczerwieni (2023) ujawniły nowe szczegóły struktury włóknistej i pola magnetycznego mgławicy. Pulsar Kraba zwalnia o ok. 36 ns rocznie – ta utrata energii obrotu zasila całą aktywność mgławicy (1,5 x 10^31 W).