Co to jest magnetar?
Magnetar to szczególny typ gwiazdy neutronowej charakteryzujący się ekstremalnie silnym polem magnetycznym o natężeniu rzędu 10^14-10^15 G (gausów) – bilion do biliarda razy silniejszym niż ziemskie pole magnetyczne i tysiące razy silniejszym niż pole typowej gwiazdy neutronowej. Jest to najsilniejsze pole magnetyczne obserwowane we Wszechświecie. Magnetar ma masę ok. 1,4 masy Słońca, promień ok. 10 km i obraca się z okresem 2-12 sekund.
Magnetar powstaje prawdopodobnie podczas kolapsu masywnej, szybko rotującej gwiazdy w supernowej – efekt dynamoa w gorącej, gęstej plazmie rdzenia wytwarza niezwykłe pole magnetyczne. Znanych jest ok. 30 magnetarów w Drodze Mlecznej. Silne pole powoduje naprężenia w skorupie gwiazdy neutronowej i jej pękanie (tzw. starquake – trzęsienie gwiazdy), czemu towarzyszą rozbłyski miękkich powtarzających się emisji rentgenowskich (SGR, Soft Gamma Repeater) i anomalne pulsary rentgenowskie (AXP). Najpotężniejszy rozbłysk magnetara – SGR 1806-20 w grudniu 2004 roku – był tak energetyczny, że zaburzył jonosferę Ziemi mimo odległości ok. 50 000 lat świetlnych. Energia uwolniona w ciągu 0,2 sekundy przekroczyła energię emitowaną przez Słońce w 250 000 lat.
Magnetar SGR 1935+2154 w naszej Galaktyce wyemitował w 2020 roku rozbłysk radiowy wykryty jako Fast Radio Burst (FRB) – pierwsze bezpośrednie powiązanie FRB z magnetarem, rozwiązując wieloletnią zagadkę pochodzenia tej klasy zjawisk. Życie magnetara trwa zaledwie ok. 10 000 lat – pole magnetyczne stopniowo słabnie i magnetar zamienia się w zwykłego pulsara lub spokojną gwiazdę neutronową.