Co to jest Lokalna Bańka?
Lokalna Bańka (Local Bubble, Local Hot Bubble) to gigantyczna kawerna o średnicy ok. 150-300 lat świetlnych w obrębie dysku Drogi Mlecznej, wypełniona niezwykle rzadkim, gorącym gazem (temperatura ok. 10^6 K, gęstość ok. 0,005 atomów/cm³ – ok. 100 razy mniej gęsty niż średni ISM). Słońce leży wewnątrz tej bańki, około 50-80 lat świetlnych od jej centrum.
Lokalna Bańka została wydrążona przez serię ok. 14-20 eksplozji supernowych w pobliżu Słońca w ciągu ostatnich ok. 10-15 milionów lat. Fale uderzeniowe po kolejnych wybuchach wypchnęły i rozgrzały gaz, tworząc otaczający obszar gęstego, chłodnego gazu (Local Bubble Shell). Gorący gaz wewnątrz bańki emituje miękkie promieniowanie rentgenowskie, obserwowane przez satelity ROSAT i XMM-Newton jako dyfuzne tło rentgenowskie całego nieba. Na granicy Lokalnej Bańki kontaktuje się ona z innymi strukturami: Bańką Petsajewa-Denbowa (Loop I/Bubble) i chmurą molekularną Ophiuchi. Niedawne badania (2022) wykazały, że większość znanych młodych obłoków gwiazdotwórczych w sąsiedztwie Słońca (w tym zrzeszenie Scorpius-Centaurus) leży na powłoce Lokalnej Bańki – wybuchy supernowych napędzały kolejne fale gwiazdotwórcze.
Lokalna Bańka jest aktywnym obszarem badań astrofizyki międzygwiazdowej. Dane z Gaia, ROSAT i balonów X-ray pozwoliły dokładnie zmapować jej geometrię. Modele numeryczne wykazują, że tego rodzaju bańki supernowych są powszechną strukturą dysku galaktycznego i odgrywają kluczową rolę w cyrkulacji materii międzygwiazdowej.