Co to jest koronalny wyrzut masy (CME)?
Koronalny wyrzut masy (CME, Coronal Mass Ejection) to gigantyczny wybuch zjonizowanej plazmy i pola magnetycznego z korony słonecznej w przestrzeń międzyplanetarną. Pojedynczy CME może wyrzucić 10^12 do 10^13 kg materii z prędkością od 100 do ponad 3000 km/s. Jest to jeden z najważniejszych i najgroźniejszych przejawów aktywności słonecznej.
CME wywołane są przez rekonekcję magnetyczną – gwałtowne przepięcie linii pola magnetycznego prowadzące do nagłego uwolnienia energii zgromadzonej w zgiętych i skręconych pętlach korony. Towarzyszą im często rozbłyski słoneczne (flares). Gdy CME skierowany jest ku Ziemi (halo CME), plazma dociera do magnetosfery ziemskiej po ok. 1-3 dniach, ściskając ją od strony dziennej i rozciągając od strony nocnej. Silne CME powodują burze geomagnetyczne (indeks Kp 7-9) z widocznymi zorzami polarnymi nawet na szerokościach środkowoeuropejskich. Wielka Burza Carringtona (1-2 września 1859) – najsilniejszy zarejestrowany CME – spowodowała pożary telegrafów na całym świecie. Analogiczne zdarzenie dziś mogłoby wyłączyć satelity, sieci energetyczne i systemy GPS.
CME monitorują satelity SOHO (koronograf LASCO), STEREO-A/B, SDO i ACE. Centrum Prognoz Pogody Kosmicznej (SWPC) NOAA wydaje ostrzeżenia dla operatorów satelitów i sieci energetycznych. W Polsce Centrum Prognozowania Aktywności Słonecznej IGF PAN monitoruje aktywność słoneczną i CME.