Koronograf

Czym jest koronograf?

Koronograf to instrument optyczny wyposażony w sztuczną przesłonę (occulter disk) blokującą bezpośrednie światło jasnej gwiazdy (Słońca lub innej), aby umożliwić obserwację znacznie słabszej korony lub potencjalnych planet towarzyszących. Wynalazł go Bernard Lyot w 1930 roku specjalnie do obserwacji korony słonecznej poza całkowitymi zaćmieniami.

Koronograf słoneczny (np. SOHO/LASCO, STEREO) posiada centralny dysk zakrywający tarczę słoneczną i specjalną optykę eliminującą rozpraszanie wewnętrzne – główną trudność techniczną. Nawet po zakryciu Słońca rozproszenie w obiektywach jest ok. 10^6 razy większe niż blask korony, dlatego kluczowe jest użycie antyrefleksyjnych powłok i sztuczek optycznych (np. ograniczniki zewnętrzne, diafragmy Lyo ta). Koronografy egzoplanetarne (np. na HST, a przyszłościowo na Roman Space Telescope) mają tłumić blask gwiazdy 10^8-10^10 razy, aby sfotografować orbitujące planety. Technika starshade (wielki latawiec w przestrzeni kosmicznej, ESA/NASA) rozwiązuje problem zewnętrzną przesłoną oddalonym o dziesiątki tysięcy km od teleskopu.

Koronograf SOHO/LASCO jest kluczowym narzędziem monitorowania CME i jest odpowiedzialny za odkrycie ponad 4000 komet sungrazer (komet przylatujących bardzo blisko Słońca). Przyszłe misje kosmiczne (Nancy Grace Roman Space Telescope, HabEx, LUVOIR) będą wyposażone w zaawansowane koronografy do bezpośredniego obrazowania Ziemiopodobnych egzoplanet.