Co to jest koma jako aberracja optyczna?
Koma (aberracja komatyczna) to wada optyczna układów optycznych powodująca zniekształcenie obrazu punktowych źródeł (np. gwiazd) leżących poza osią optyczną. Zamiast okrągłej plamki, obraz przyjmuje kształt rozciągniętego trójkąta lub ogona komety – stąd nazwa. Im dalej od centrum pola widzenia, tym zniekształcenie jest większe.
Koma pojawia się gdy promienie świetlne padające pod kątem do osi optycznej skupiają się w różnych punktach dla różnych stref apertury. W reflektorach parabolicznych (np. teleskopach Newtona) koma rośnie proporcjonalnie do odległości od osi i odwrotnie do kwadratu liczby f/. Przy f/5 koma jest 4-krotnie gorsza niż przy f/10. Teleskopy szybkie (f/4, f/3) są bardzo podatne na komatę – gwiazdy już 10-20′ od centrum pola mają widoczne ogony. Korektor komy (coma corrector) to soczewkowy element dodawany przed okularem lub czujnikiem CCD, kompensujący komatę w Newtonach. Alternatywnie, zwierciadła hyperboliczne (Ritchey-Chrétien) są korygowane na komatę i aberrację sferyczną jednocześnie.
Koma jest szczególnie uciążliwa w astrofotografii, gdzie gwiazdy na brzegach kadru przyjmują kształt skrzydeł motyla lub ogonów. Teleskopy Schmidta-Cassegraina i Ritchey-Chrétien są konstruowane tak, aby minimalizować komatę na szerokim polu. Dobry korektor komy (np. Baader MPCC, Televue Paracorr) może całkowicie wyeliminować ten efekt nawet przy f/4.