Co to jest horyzont astronomiczny?
Horyzont astronomiczny (matematyczny) to wielki okrąg na sferze niebieskiej, leżący dokładnie w płaszczyźnie prostopadłej do pionu miejscowego (linii łączącej zenit i nadir obserwatora). Jest płaszczyzną odniesienia dla układu horyzontalnego współrzędnych niebieskich – od niego mierzona jest wysokość obiektu nad horyzontem (0° to horyzont, 90° to zenit).
Horyzont astronomiczny różni się od horyzontu widzialnego (geometrycznego), który zależy od wysokości obserwatora nad poziomem morza i topografii terenu, oraz od horyzontu morskiego (obserwowanego na morzu przy dobrej widoczności). Dla obserwatora na poziomie morza horyzont geometryczny leży ok. 5 km dalej niż horyzont matematyczny. W obliczeniach astronomicznych (wschody, zachody Słońca i planet, czasy kulminacji) stosuje się zawsze horyzont astronomiczny – matematyczny, niezależny od terenu. Refakcja atmosferyczna obniża pozornie horyzont o ok. 34 minut łukowych, dlatego Słońce jest widoczne przez krótki czas po matematycznym zachodzie.
Układ horyzontalny (azymut + wysokość) jest najbardziej intuicyjnym układem dla obserwatora: azymut mierzy się od północy (0°) przez wschód (90°), południe (180°), zachód (270°) do północy. Teleskopy na montażu altazymutowym (alt-az) śledzą obiekty właśnie w tym układzie. GPS i systemy GoTo teleskopu wymagają ustawienia horyzontu astronomicznego przez wprowadzenie współrzędnych geograficznych i czasu, aby przeliczać katalogowe rektascensje i deklinacje na horyzontalne azymuty i wysokości.