Co to jest misja Hipparcos?
Hipparcos (High Precision Parallax Collecting Satellite) to satelita Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA) wystrzelony w 1989 roku, który dokonał rewolucji w astrometrii – dziedzinie astronomii zajmującej się precyzyjnym wyznaczaniem pozycji i ruchów własnych gwiazd. Przez 4 lata pracy (do 1993 r.) zmierzył pozycje, paralaksy i ruchy własne 118 218 gwiazd z dokładnością milisekund łukowych – 200 razy lepiej niż wcześniej osiągane z Ziemi.
Dane Hipparcos zaowocowały dwoma katalogami: Hipparcos (118 218 gwiazd, dokładność paralaksy ok. 1 milisekunda łukowa) i Tycho-2 (2,5 miliona gwiazd, nieco mniej dokładny). Rewizja odległości do gwiazd zmusiła astronomów do korekty wielu fundamentalnych parametrów: np. odległość do gromady Hiad zmniejszono o ok. 10% (ze 153 do 145 ly), a odległość do Plejad stała się przedmiotem wieloletniego sporu naukowego. Misja dostarczyła też danych o typach gwiazdowych, luminozytościach i ewolucji gwiazd na diagramie H-R.
Następcą Hipparcos jest misja Gaia ESA (wystrzelona 2013 r.), która mierzy paralaksy i ruchy własne ponad 1,5 miliarda obiektów z dokładnością do 7 mikrosekund łukowych – 100-1000 razy lepiej niż Hipparcos. Trzecia wersja katalogu Gaia (DR3, 2022) jest największym i najdokładniejszym katalogiem astrometrycznym w historii astronomii, zawierającym dane o 1,8 miliarda gwiazd Drogi Mlecznej i Grupy Lokalnej. Nazwa Hipparcos oddaje hołd greckiemu astronomowi Hiparchowi z Nikei (II w. p.n.e.), który jako pierwszy sporządził systematyczny katalog gwiazd.