Co to jest hemisfera nieba?
Hemisfera nieba to połowa sfery niebieskiej – widoczna lub niewidoczna z danego miejsca na Ziemi w danym momencie. Płaszczyzna horyzontu astronomicznego dzieli całe niebo na hemisferę górną (widoczną ponad horyzontem) i hemisferę dolną (niewidoczną, znajdującą się „pod stopami” obserwatora).
W szerszym znaczeniu astronomowie mówią o hemisferze północnej i południowej sfery niebieskiej (podzielonych przez równik niebieski) oraz o hemisferze wschodniej i zachodniej (podzielonych przez południk lokalny). Gwiazda leżąca w hemisferze północnej (deklinacja > 0°) jest najlepiej widoczna z półkuli północnej Ziemi; gwiazda w hemisferze południowej (deklinacja 90° – szerokość geograficzna obserwatora) są cyrkularne dla obserwatora i nie zachodzą nigdy – są stale widoczne przez całą noc przez cały rok.
Różnica między hemisferami astronomicznymi ma praktyczne znaczenie dla obserwatorów: z Polski (ok. 50-54° N) dostępna jest cała hemisfera północna sfery niebieskiej i ok. 40° do bieguna południowego sfery. Gwiazdozbiory i obiekty głębokiego nieba o deklinacji poniżej -35° do -40° nigdy nie wschodzą nad polski horyzont (np. Krzyż Południa, Centaur, Tucana). Obserwatoria budowane są często na różnych szerokościach geograficznych specjalnie po to, by pokryć jak największą część sfery niebieskiej.