Co to jest helioskop?
Helioskop to przyrząd do bezpiecznych wizualnych obserwacji Słońca bez ryzyka uszkodzenia wzroku. Najprostszą formą jest ekran projekcyjny ustawiony za okularem teleskopu – teleskop rzutuje obraz tarczy słonecznej na biały ekran. Bardziej zaawansowane rozwiązania to filtry oklumowe (pryzmat Herschela) umieszczane w torze optycznym.
Pryzmat Herschela (wynaleziony przez Johna Herschela) to specjalny klin szklany umieszczany w miejscu okularu, który odbija jedynie ok. 1/20 000 padającego światła słonecznego – reszta jest pochłaniana i odprowadzana. Daje wyraźny, ostry obraz fotosfery w pełnym kolorze. Etalon Fabry-Perota (filtr H-alfa) pozwala obserwować chromosferę, protuberancje, filamenty i flary słoneczne – to narzędzie dla bardziej zaawansowanych obserwatorów Słońca.
Amatorzy używają najczęściej folii Baadera lub szklanych filtrów Astrosolar jako obiektywowych helioskopów. Teleskopy dedykowane do obserwacji Słońca (np. Lunt, Coronado) są wyposażone w fabryczne systemy filtrów wąskopasmowych H-alfa lub Ca-K (linia wapnia, 393 nm), pokazując różne warstwy atmosfery słonecznej. Nigdy nie wolno obserwować Słońca przez zwykły teleskop bez certyfikowanego filtru – prowadzi to do trwałego, nieodwracalnego uszkodzenia siatkówki w ciągu ułamków sekundy.