Co to jest Hanny’s Voorwerp?
Hanny’s Voorwerp (nid. „przedmiot Hanny”) to niezwykły obiekt astronomiczny odkryty w 2007 roku przez holenderską nauczycielkę Hanny van Arkel podczas przeglądania zdjęć galaktyk w projekcie Galaxy Zoo. Jest to świecąca chmura zjonizowanego gazu o rozmiarach porównywalnych z całą galaktyką, widziana w pobliżu galaktyki IC 2497 w gwiazdozbiorze Lwa Mniejszego.
Voorwerp świeci intensywnie w paśmie [O III] (tlen dwukrotnie zjonizowany, 500 nm – charakterystyczna zieleń), co wskazuje, że jest pobudzany przez intensywne promieniowanie UV. Źródłem tego promieniowania było aktywne jądro galaktyczne (kwazar) w IC 2497, które jednak wygasło ok. 70 000-200 000 lat temu. Hanny’s Voorwerp jest więc „echem świetlnym” martwego kwazaru – widzimy odbicie dawnej aktywności, bo światło dotarło do obłoku znacznie później niż do nas. To pierwszy odkryty obiekt tego typu, zwany „quasar ionization echo”.
Odkrycie Hanny’s Voorwerp było przełomowe z kilku powodów: po pierwsze, pokazało że aktywność jąder galaktycznych może wygasać w ciągu dziesiątek tysięcy lat (skala geologicznie krótka); po drugie, zapoczątkowało poszukiwania podobnych obiektów – do 2012 roku znaleziono kilkadziesiąt analogicznych „voorwerpów” w całym Wszechświecie. Teleskop Hubble’a i Chandra obserwowały ten obiekt wielokrotnie, dokumentując szczegółową strukturę obłoku.