Co to jest gromada galaktyk?
Gromada galaktyk to jedna z największych struktur we Wszechświecie związanych przez grawitację – skupisko od kilkudziesięciu do kilku tysięcy galaktyk zawarte w objętości od 2 do 30 milionów lat świetlnych średnicy. Całkowita masa typowej gromady wynosi od biliona do kilku bilionów mas Słońca – z czego ok. 85% stanowi ciemna materia.
Gromady galaktyk składają się z trzech składników: galaktyk (ok. 1-2% masy), gorącego gazu międzygalaktycznego – ICM (Intracluster Medium), o temperaturze 10^7-10^8 K emitującego promieniowanie rentgenowskie (15-20% masy), oraz ciemnej materii (ok. 80-85%). Siła grawitacyjna gromady tworzy soczewki grawitacyjne, deformując światło odległych galaktyk w charakterystyczne łuki i pierścienie – efekt zwany silnym soczewkowaniem grawitacyjnym.
Najbliższe nam gromady galaktyk to Gromada Wirgo (ok. 55 mln ly, ponad 1300 galaktyk) i Gromada Fornax (ok. 62 mln ly, ok. 60 galaktyk). Gromada Bullet (1E 0657-558) jest najbardziej bezpośrednim dowodem na istnienie ciemnej materii: po kolizji dwóch podgromad, gaz (widoczny rentgenowsko) opóźnił się, lecz ciemna materia (zmapowana soczewkowaniem) przeszła przez kolizję niemal nienaruszona.