Geocentryzm

Co to jest geocentryzm?

Geocentryzm (gr. ge – Ziemia, kentron – środek) to pogląd kosmologiczny, wedle którego Ziemia spoczywa nieruchomo w centrum Wszechświata, a Słońce, Księżyc, planety i gwiazdy stałe krążą wokół niej. Przez blisko 1400 lat był dominującym modelem astronomicznym w cywilizacji zachodniej i islamskiej.

Podstawy naukowe geocentryzmu ugruntował Klaudiusz Ptolemeusz z Aleksandrii (ok. 100-170 n.e.) w dziele Almagest. Aby wyjaśnić nieregularny ruch planet (retrogracja), Ptolemeusz wprowadził epicykle – małe okrążenia, po których planety krążyły, przemieszczając się jednocześnie po większych okręgach (deferentach) wokół Ziemi. Model umożliwiał dokładne przewidywanie pozycji planet z dokładnością do kilku stopni.

Geocentryzm zastąpił heliocentryzm (teoria Kopernika, 1543), potwierdzony obserwacjami Galileusza (fazy Wenus, księżyce Jowisza, 1609-1610) i mechaniką Newtona (1687). Przewrót kopernikański zmienił nie tylko astronomię, lecz cały światopogląd – Ziemia przeszła od bycia centrum stworzenia do statusu jednej z wielu planet okrążających typową gwiazdę w typowej galaktyce.