Co to są fulereny i gdzie je znaleziono w kosmosie?
Fulereny to cząsteczki węgla w formie zamkniętych wielościanów – najsłynniejszy jest C60 (buckminster-fulleren) o strukturze przypominającej piłkę futbolową, zbudowany z 20 sześciokątów i 12 pięciokątów. Wykryto je w przestrzeni kosmicznej, co sugeruje aktywną chemię organiczną w mgławicach i meteorytach.
Pierwsze kosmiczne fulereny odkrył w 2010 roku Jan Cami przy pomocy Kosmicznego Teleskopu Spitzera w mgławicy planetarnej Tc 1 (odległość 6000 ly). Następnie fulereny znaleziono w kolejnych mgławicach planetarnych, obszarach HII i na powierzchni meteorytów (Allende, Murchison). C60+ (jonizowany) jest odpowiedzialny za dwa dyfuzyjne pasma międzygwiazdowe, co rozwiązało problem astronomiczny trwający 80 lat.
Powstawanie fulerenów w kosmosie wiąże się z rozpadem wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (PAH) pod wpływem promieniowania UV. Ich obecność w meteorytach otwiera pytanie o ewentualny udział tych cząsteczek w chemii prebiotycznej i powstaniu życia.