Czym są dwójki kataklizmiczne?
Dwójki kataklizmiczne (kataklizmiczne układy podwójne, CV – cataclysmic variables) to ciasne układy podwójne złożone z białego karła i gwiazdy towarzyszącej – zazwyczaj czerwonego karła – która wypełnia swoją bryłę Roche’a i przekazuje materię na białego karła przez punkt libracyjny L1. Materia tworzy dysk akrecyjny wokół białego karła.
Niestabilności w dysku akrecyjnym lub nagromadzenie wystarczającej ilości wodoru na powierzchni białego karła prowadzą do gwałtownych zjawisk: nowe karłowate (dwarf novae) jaśnieją o 2–8 magnitudo co kilka tygodni do miesięcy w wyniku niestabilności dysku; klasyczne nowe (classical novae) rozjaśniają się o 7–16 magnitudo w wyniku termonuklearnego wybuchu na powierzchni białego karła. Jeśli biały karzeł akumuluje materię aż do przekroczenia granicy Chandrasekhara (1,4 masy Słońca), eksploduje jako supernowa typu Ia – kosmiczna świeca standardowa używana do pomiaru odległości i odkrycia ciemnej energii.