Co to jest Czas Uniwersalny (UT)?
Czas Uniwersalny (ang. Universal Time, UT) to astronomiczna skala czasu oparta na obrocie Ziemi wokół własnej osi, zdefiniowana jako czas słoneczny średni na południku zerowym (Greenwich). Jest bezpośrednim następcą Czasu Średniego Greenwich (GMT) i stosowana jako globalny standard czasu w astronomii, nawigacji i komunikacji.
Warianty Czasu Uniwersalnego: UT0 – czas wyznaczany bezpośrednio z obserwacji gwiazdowych dla konkretnej stacji, uwzględniający ruch bieguna Ziemi; UT1 – UT0 poprawiony o ruch bieguna geograficznego (polar wandering); UT2 – UT1 wygładzony o sezonowe wahania prędkości obrotu Ziemi. UTC (Coordinated Universal Time, Koordynowany Czas Powszechny) – praktyczny standard cywilny, oparty na atomowej skali TAI z korekcją sekundami przestępnymi (leap seconds) by nie odbiegał od UT1 o więcej niż 0,9 sekundy. TAI (International Atomic Time) jest czysto atomowym standardem bez sekund przestępnych; różnica TAI – UTC = 37 sekund (stan 2024). Obrót Ziemi nie jest stały – spowalnia z powodu pływów i wahań jądra, stąd konieczność sekund przestępnych. Ostatnia sekunda przestępna (leap second) dodana 31 grudnia 2016 roku; IERS planuje stopniowe odejście od sekund przestępnych po 2035 roku. W polskim prawie i życiu codziennym UTC + 1h = CET (czas środkowoeuropejski), UTC + 2h = CEST (letni).
W astronomii obserwacyjnej UT1 (lub UTC) jest standardem do zapisywania czasu obserwacji – efemerydzi planetarne (JPL Horizons) obliczają pozycje planet dla podanego UT. Astronomiczny czas efemerydowy TT (Terrestrial Time) = TAI + 32,184 sek jest używany w obliczeniach mechaniki nieba, bo jest zuniformizowany i niezależny od wahań obrotu Ziemi.