W maju 2025 roku Reuters poinformował, powołując się na dwa anonimowe źródła zbliżone do Alibaby, że chiński gigant technologiczny planuje wprowadzić warunki podziału przychodów dla komercyjnych użytkowników swojego kolejnego modelu open-weight AI z rodziny Qwen. To zaskakujący sygnał: era „darmowego” otwartego AI dla dużych graczy komercyjnych może dobiegać końca — i to nie z inicjatywy zachodnich liderów jak OpenAI czy Anthropic, ale chińskich firm, które dotąd budowały przewagę właśnie na otwartości swoich modeli.
Czym jest model open-weight i czym różni się od open-source?
Model open-weight to taki, którego wytrenowane parametry — tzw. wagi — są publicznie dostępne do pobrania, ale nie musi to oznaczać pełnej otwartości całego systemu AI. Różnica między open-weight a prawdziwym open-source AI jest subtelna, lecz w kontekście licencjonowania — fundamentalna.
Według definicji opracowanej przez Open Source Initiative (OSI) w 2024 roku, prawdziwy system AI o otwartym kodzie źródłowym musi pozwalać użytkownikom na użytkowanie, studiowanie, modyfikowanie i redystrybucję — bez konieczności uzyskiwania jakichkolwiek zezwoleń i dla dowolnego celu. OSI wymaga przy tym dostępu do informacji o danych treningowych, kodu oraz parametrów modelu.
Alibaba konsekwentnie stosuje wobec modeli Qwen3 licencję Apache 2.0, która zezwala na komercyjne użytkowanie, modyfikacje i redystrybucję przy spełnieniu określonych warunków. Planowane zmiany dla kolejnej generacji Qwen wyjdą jednak poza ramy Apache 2.0 — i właśnie to jest sedno całej sprawy.
Jak miałby działać nowy model podziału przychodów Alibaby?
Planowany mechanizm zakłada, że większe firmy czerpiące przychody z oferowania modelu Qwen jako usługi — w modelu Model-as-a-Service (MaaS) — będą musiały zawrzeć odrębną umowę komercyjną z Alibabą. Dokładna stawka podziału przychodów nie została jeszcze ustalona, według źródeł Reuters z maja 2025 roku.
Dotychczasowe podejście Alibaby było dwutorowe: deweloperzy płacili za dostęp do modeli hostowanych w chmurze Alibaba Cloud, natomiast wdrożenie modeli open-weight we własnych centrach danych było generalnie bezpłatne. Nowy model licencyjny zaburzy tę drugą ścieżkę dla największych graczy rynkowych.
Alibaba nie jest tu pionierem — wzorcem może być podejście chińskiego dewelopera AI Moonshot. Jego model Kimi K3, wydany w kwietniu 2025 roku, zawiera w licencji klauzulę wymagającą zawarcia osobnej umowy z Moonshot, gdy łączne przychody firmy i jej podmiotów powiązanych przekroczą 20 milionów dolarów w dowolnym kolejnym okresie 12 miesięcy.
| Model | Firma | Licencja bazowa | Próg przychodów / warunek | Maks. podział przychodów |
|---|---|---|---|---|
| Qwen3 (obecny) | Alibaba | Apache 2.0 | Brak | Brak |
| Qwen (kolejna generacja) | Alibaba | Nieokreślona (planowana) | Nieustalony (maj 2025) | Nieustalony |
| Kimi K3 | Moonshot | Własna licencja | 20 mln USD / 12 miesięcy | Do 30% przychodów |
Dlaczego Alibaba zmienia podejście do licencjonowania Qwen?
Za decyzją Alibaby stoi prosta kalkulacja ekonomiczna: modele open-weight stały się na tyle zaawansowane, że duże firmy technologiczne budują na nich rentowne usługi bez przekazywania jakichkolwiek środków twórcy bazowego modelu. Alibaba — podobnie jak Moonshot — chce to zmienić, zachowując jednocześnie pozory otwartości wobec mniejszych deweloperów i społeczności open-source.
Precedens z licencją Llama od Meta jest tu istotny, choć nieidentyczny. Meta od 2023 roku stosuje ograniczenia licencyjne dla firm przekraczających 700 milionów aktywnych użytkowników miesięcznie — takich podmiotów jest na świecie znikomo mało. Progi rozważane przez chińskich deweloperów są zdecydowanie niższe i obejmą znacznie szerszy krąg podmiotów komercyjnych.
Kolejnym czynnikiem jest presja ze strony zachodniej konkurencji. OpenAI, Anthropic i Google DeepMind dystrybuują swoje główne modele komercyjne wyłącznie przez zamknięte systemy i usługi hostowane. Chińskie firmy zbudowały przewagę adopcyjną przez otwartość — teraz chcą tę adopcję zmonetyzować.
Redakcja IWD Partner: Widzimy tutaj interesujące odwrócenie logiki rynkowej: to nie zachodnie korporacje, słynące z zamkniętych ekosystemów, pierwsze sięgają po mechanizmy podziału przychodów od modeli AI — robi to chiński sektor prywatny, który przez lata budował reputację na otwartości. Być może otwartość była po prostu taktyką zdobywania rynku, a nie filozofią. Pytanie brzmi: czy deweloperzy, którzy zbudowali swoje produkty na założeniu darmowości modeli Qwen, odczują to jako zmianę reguł gry w trakcie rozgrywki?
Co ujawnia przykład Moonshot i Chinasoft International?
Chiński dostawca usług IT Chinasoft International ujawnił w regulacyjnym zgłoszeniu złożonym w maju 2025 roku, że zawarł umowę podziału przychodów z Moonshot AI — twórcą modelu Kimi K3. Fakt, że taka umowa trafiła do dokumentacji giełdowej, świadczy o tym, że podobne porozumienia stają się elementem standardowej sprawozdawczości finansowej spółek technologicznych.
Licencja Kimi K3 zawiera również klauzulę dotyczącą widoczności marki: produkty komercyjne przekraczające 100 milionów aktywnych użytkowników miesięcznie lub 20 milionów dolarów miesięcznego przychodu muszą wyraźnie eksponować nazwę Kimi K3. Wyjątki obejmują użytek wewnętrzny oraz usługi świadczone przez Moonshot lub certyfikowanych partnerów wnioskowania.
Według dwóch osób znających warunki umów komercyjnych Moonshot, firma może wymagać od partnerów przekazania nawet 30% przychodów objętych umową. To stawka porównywalna z prowizjami pobieranymi przez platformy dystrybucji oprogramowania, takie jak sklepy z aplikacjami mobilnymi — co wskazuje, że Moonshot postrzega siebie nie jako twórcę narzędzia, lecz jako operatora platformy.
Dlaczego licencjonowanie modeli AI ma znaczenie?
Zmiana warunków licencyjnych modeli open-weight może przeorganizować cały ekosystem startupów i firm technologicznych, które w ostatnich dwóch latach zbudowały produkty zakładając stałą bezpłatność modeli bazowych. Według danych z raportu a16z z 2024 roku, ponad 60% startupów AI w fazie seed wskazuje modele open-weight jako fundament swojej architektury technicznej.
Dla polskich i europejskich firm korzystających z modeli Qwen w aplikacjach SaaS, chatbotach czy systemach automatyzacji, nowe warunki licencyjne mogą oznaczać konieczność renegocjacji modeli biznesowych lub migracji do alternatywnych modeli. Próg 20 milionów dolarów rocznego przychodu, wzorowany na Kimi K3, jest osiągalny dla wielu dojrzałych europejskich firm technologicznych.
Presja regulacyjna w Unii Europejskiej, wynikająca z AI Act przyjętego w 2024 roku, nakłada na twórców i dystrybutorów modeli AI dodatkowe obowiązki przejrzystości. Modele open-weight z restrykcyjnymi licencjami komercyjnymi mogą komplikować spełnienie wymogów dotyczących dostępu do dokumentacji technicznej i danych treningowych, które są wymagane dla modeli wysokiego ryzyka.
Powiązane pojęcia z AI i uczenia maszynowego
- Model open-weight — model AI, którego wytrenowane parametry są publicznie dostępne do pobrania, lecz bez gwarancji pełnej otwartości kodu źródłowego, danych treningowych czy swobody komercyjnego użytkowania.
- Model-as-a-Service (MaaS) — model biznesowy, w którym dostawca udostępnia możliwości modelu AI przez API lub interfejs chmurowy, pobierając opłaty za użytkowanie bez konieczności instalacji po stronie klienta.
- Licencja Apache 2.0 — permisywna licencja oprogramowania open-source, pozwalająca na komercyjne użytkowanie, modyfikacje i redystrybucję kodu przy zachowaniu informacji o prawach autorskich i treści licencji.
- Open Source AI Definition (OSAID) — definicja opracowana przez Open Source Initiative w 2024 roku, określająca warunki, jakie musi spełniać system AI, by być uznany za prawdziwie otwartoźródłowy.
- Revenue sharing — umowny mechanizm podziału przychodów, w którym właściciel technologii bazowej otrzymuje określony procentowy udział w przychodach generowanych przez partnera komercyjnego korzystającego z tej technologii.
Na podstawie materiałów źródłowych.
