Co to jest Wielki Atraktor?
Wielki Atraktor to koncentracja masy o masie około 10^16 mas Słońca, położona w odległości ok. 150-250 milionów lat świetlnych w kierunku gwiazdozbiorów Centaura i Normy, ku której z prędkością ok. 600 km/s podąża cała Droga Mleczna wraz z Grupą Lokalną, Supergromadą Wirgo i dziesiątkami tysięcy innych galaktyk w promieniu setek milionów lat świetlnych.
Wielki Atraktor był trudny do zbadania przez dekady, gdyż leży w Strefie Unikan (Zone of Avoidance) – obszarze nieba zasłoniętym przez płytę Drogi Mlecznej. Dopiero obserwacje w podczerwieni i radiowe pozwoliły go skartować. Utożsamiany jest ze skupiskiem galaktyk Shapley Supercluster – jednym z najmasywniejszych skupisk w obserwowalnym Wszechświecie. W 2014 roku zidentyfikowano jeszcze większą superstrukturę – Supergrupę Laniakea (500 Mpc, 10^17 mas Słońca) – w centrum której jest właśnie Wielki Atraktor.
Pojęcie Wielkiego Atraktora zostało zaproponowane w 1988 roku przez tzw. Seven Samurai (A. Dressler, S. Faber i in.) na podstawie anomalnych prędkości galaktyk przekraczających spodziewany ruch Hubble’a. Wielki Atraktor jest przykładem tego, jak grawitacja wielkich struktur moduluje rozszerzanie się Wszechświata na skalach lokalnych – prędkości osobliwe galaktyk (peculiar velocities) są kluczowym narzędziem mapowania rozkładu masy we Wszechświecie.