Co to jest ureilyt?
Ureilyt (ang. ureilite) to rzadki typ meteorytu kamiennego z grupy achondrytów prymitywnych – skała kosmiczna zawierająca oliwiny i piroksenity bogate w węgiel (grafit, diamenty), o niezwykłym składzie nieodpowiadającym żadnemu znalemu ciału macierzystemu Układu Słonecznego. Nazwa pochodzi od miejscowości Nowo-Urei w Rosji, gdzie znaleziono pierwszy okaz w 1886 roku.
Charakterystyczne cechy ureilytów: wysoka zawartość węgla (3-4% wagowo, znacznie więcej niż inne achondryty), obecność diamentów (nano i mikrodiamenty, rzadko diamenty widoczne gołym okiem), wyjątkowy skład izotopów tlenu (Delta-17O), brak feldspatu (co świadczy o niezwykłej historii geologicznej ciała macierzystego), zawartość oliwinu i piroksenitu w proporcjach wskazujących na płaszcz planetesymala. Diamenty w ureilytach mogą być pierwotne (z mgławicy słonecznej), wstrząsowe (impaktowe) lub wysokociśnieniowe – kontrowersja naukowa nierozstrzygnięta. Znany jest tylko jeden duży obiekt macierzysty ureilytów – hipotetyczna asteroidalna 'Pra-Ureilyt Planet’ rozerwana we wczesnym Układzie Słonecznym przez kolizję lub grawitacyjne zakłócenia Jowisza. Ureilyt Jezioro Tagish (Kanada, 2000) i Almahata Sitta (Sudan, 2008 – meteoroid 2008 TC3 zaobserwowany przed uderzeniem w atmosferę) to ważne okazy tej grupy. 2008 TC3 był pierwszym meteorytem przewidzianym z orbity przed uderzeniem – w próbkach zebranych po upadku znaleziono ponad 600 fragmentów ureilytycznych.
Ureilyt jest jednym z badanych typów meteorytów pod kątem prebiogennych molekuł węglowych – bogatą chemię organiczną zawdzięczają niezwykłej zawartości węgla i warunkom formowania. Badanie ich składu izotopowego pomaga rekonstruować warunki w wczesnej mgławicy słonecznej i historię kolizji w Pasie Asteroid.