Co to jest stożek cienia podczas zaćmień?
Stożek cienia (umbra) to obszar przestrzeni za ciałem niebieskim, do którego nie dociera żadne bezpośrednie światło ze Słońca – obserwator w stożku cienia doświadcza pełnego zaćmienia. Podczas zaćmień Słońca stożek cienia Księżyca pada na Ziemię jako wąski pas, a obserwatorzy w jego obrębie widzą całkowite zaćmienie Słońca.
Stożek cienia Księżyca ma średnicę na powierzchni Ziemi od 0 do ok. 270 km (przy Księżycu w perygeum – najbliżej Ziemi) i przesuwa się z zachodu na wschód z prędkością ok. 1700 km/h – stad całkowite zaćmienie w jednym miejscu trwa maksymalnie ok. 7 minut 32 sekund. Gdy Księżyc jest w apogeum (dalej od Ziemi), jego stożek cienia jest za krótki, by dosięgnąć Ziemi, i widzimy zaćmienie obrączkowe – Księżyc nie zakrywa całkowicie tarczy Słońca, pozostawiając jasny pierścień (annulus). Między stożkiem cienia a pełnym blaskiem leży stożek półcienia (penumbra) – obserwatorzy tu widzą zaćmienie częściowe.
Stożek cienia Ziemi jest wielokrotnie większy niż Księżyc – ma ok. 9200 km długości i ok. 4600 km średnicy w odległości Księżyca. Dlatego całkowite zaćmienia Księżyca trwają znacznie dłużej (do ok. 1 h 47 min) i są widoczne jednocześnie z całej półkuli Ziemi skierowanej ku Księżycowi. Podczas zaćmienia Księżyca nie znika on całkowicie – rozproszone czerwone światło przechodzące przez atmosferę Ziemi oświetla go, nadając mu charakterystyczną czerwono-pomarańczową barwę (krwisty Księżyc).