Co to jest stacja kosmiczna?
Stacja kosmiczna to duży statek kosmiczny przebywający na niskiej orbicie ziemskiej przez długi czas, przeznaczony jako miejsce zamieszkania, pracy naukowej i badań dla astronautów przez okresy liczące tygodnie do miesięcy. Jest kluczową infrastrukturą umożliwiającą długotrwałe badania w warunkach mikrograwitacji.
Pierwszą stacją kosmiczną był radziecki Salut 1 (1971). Mir (ZSRR/Rosja, 1986-2001) działał przez 15 lat i gościł 125 astronautów z 12 krajów; Walerij Poliakow spędził na nim rekordowe 437 dni ciągłego pobytu. Międzynarodowa Stacja Kosmiczna ISS (montowana 1998-2011) to największy obiekt stworzony przez człowieka na orbicie – masa ok. 420 ton, powierchnia modułów ok. 873 m2, zamieszkana nieprzerwanie od 2 listopada 2000 roku. Na ISS prowadzono ponad 3000 eksperymentów naukowych: badania osteoporozy, chorób serca i wzroku w warunkach nieważkości, testowanie materiałów i technologii kosmicznych, obserwacje Ziemi. Chińska Stacja Kosmiczna Tiangong (od 2021) jest dostępna tylko dla chińskich taikonautów i staje sie coraz ważniejsza po planowanym deorbitowaniu ISS ok. 2030 roku.
Badania medyczne na stacjach kosmicznych są kluczowe dla planowania misji na Marsa – długotrwały pobyt w mikrograwitacji powoduje utratę masy kostnej (ok. 1% miesięcznie), atrofię mięśniową, problemy ze wzrokiem (VIIP syndrome) i osłabienie układu odpornościowego. Astronauci na ISS ćwiczą po 2 godziny dziennie, by ograniczyć te skutki. Badania te maja bezpośrednie zastosowanie w medycynie ziemskiej (osteoporoza, unieruchomieni pacjenci).