Co to jest środkowy południk w obserwacjach planetarnych?
Środkowy południk (ang. Central Meridian, CM) to wyobrażna linia na tarczy planety przebiegająca przez środek jej dysku widocznego z Ziemi – jest to południk, który w danej chwili przechodzi przez geometryczny środek tarczy. Znajomość wartości środkowego południka pozwala przewidywać, które formacje powierzchniowe lub atmosferyczne będą widoczne podczas obserwacji, szczególnie na Jowiszu i Saturnie.
Jowisz obraca się bardzo szybko (ok. 9 h 55 min) i ma dwa systemy rotacji: System I dla stref równikowych (okres 9 h 50 min 30 s) i System II dla wyższych szerokości (okres 9 h 55 min 41 s). Wielka Czerwona Plama i inne długotrwałe formacje atmosferyczne mają swoje długości geograficzne w Systemie II – znając aktualną wartość CM II można precyzyjnie przewidzieć, kiedy WCP przejdzie przez środek tarczy, co jest optymalnym momentem jej obserwacji i fotografii. Programy WinJupos i JUPOS obliczają CM I, CM II i CM III (dla sygnału radiowego z magnetosfery) dla dowolnej daty i godziny. Dla Saturna stosuje się analogiczne systemy (SI, SII, SIII), dla Marsa – system aretograficzny.
Obserwowanie i fotografowanie formacji planetarnych przy optymalnym CM jest jedną z podstawowych praktyk amatorskich obserwacji planet. Przejście Wielkiej Czerwonej Plamy przez środkowy południk zdarza się co ok. 10 godzin i trwa ok. 50-60 minut – w tym czasie plama jest najlepiej widoczna, nie zniekształcona perspektywicznie i dostępna dla pomiarów długości geograficznej. Stowarzyszenia miłośników planet (ALPO, SAF, PTMA) zbierają raporty obserwacyjne z zanotowanymi wartościami CM, co umożliwia długoterminową analizę dynamiki atmosfery Jowisza.