Co to jest spektrograf astronomiczny?
Spektrograf to przyrząd optyczny rozszczepiający światło gwiazdy lub innego obiektu astronomicznego na składowe długości fal i rejestrujący wynikowe widmo – dziś najczęściej na matrycy CCD. Jest kluczowym instrumentem astronomii, pozwalającym wyznaczać temperatury, składy chemiczne, prędkości radialne i pola magnetyczne gwiazd.
Klasyczny spektrograf szczelinowy zawiera szczelinę wejściową (selekcja części obrazu), układ kolimujący (wiązka równoległa), element dyspersyjny (siatka dyfrakcyjna lub pryzmat) oraz kamerę rejestrującą widmo. Nowoczesne spektrografy ogniskowe wielkich teleskopów (UVES na VLT, HARPS w La Silla) osiągają rozdzielczości widmowej R powyżej 100 000 – to oznacza zdolność rozdzielenia linii widmowych oddalonych o 0,005 nm. Spektrografy świadrowe (IFU – Integral Field Unit) jednocześnie rejestrują widma z tysięcy punktów w polu widzenia. Istnieją też spektrografy bezszczelinowe (grismy) stosowane w przeglądach nieba.
Spektrograf dostępny jest też dla zaawansowanych amatorów – proste modele oparte na siatce dyfrakcyjnej i aparacie DSLR lub kamerze CCD pozwalają mierzyć prędkości radialne jasnych gwiazd i gwiazd Be, rejestrować flary spektralne, a nawet wykrywać zmiany składu atmosfer planet. Spektrografy Star Analyser 100 i DADOS to popularne rozwiązania amatorskie. Każdy pomiar prędkości radialnej jasnej gwiazdy przez amatora jest potencjalnym wkładem naukowym – amatorzy regularnie współpracują z BAA (British Astronomical Association) i AAVSO.