Selenografia

Co to jest selenografia?

Selenografia (gr. Selene – Księżyc, graphe – pismo, zapis) to nauka i praktyka kartografii Księżyca – tworzenie map i opisywanie topografii jego powierzchni, w tym mórz (maria), kraterów, grzebieni i dolin. Jest jedną z najstarszych dziedzin astronomii obserwacyjnej, rozwijającą się intensywnie od wynalezienia teleskopu w XVII wieku.

Pierwszą poważną mapę Księżyca sporządził Johann Heinrich Schroter pod koniec XVIII wieku; Giovanni Battista Riccioli i Francesco Grimaldi w 1651 roku wprowadzili nazewnictwo selenograficzne powszechnie stosowane do dziś – morzom (mare, maria) nadali nazwy stanów pogody i emocji (Mare Tranquillitatis, Mare Serenitatis), a kraterom – nazwy astronomów i filozofow. Dziś selenografia korzysta z obserwacji orbiterów – Lunar Reconnaissance Orbiter NASA stworzył globalną mapę Księżyca z rozdzielczością 0,5 m/piksel. Sonda Kaguya (Japonia, 2007-2009) i Chang’e (Chiny, 2007-2024) dostarczyły danych laserowych do tworzenia modeli wysokościowych.

Amatorska selenografia – rysowanie lub fotografowanie szczegółow krajobrazu Księżyca – jest tradycyjną forma obserwacji astronomicznych. Terminator (granica cień/światło) na Księżycu jest optymalny do obserwacji szczegółów terenu – długie cienie krawędzi kraterów ujawniają ich trójwymiarową strukturę. Program kartografii selenograficznej IAU definiuje oficjalne nazwy kształtów terenu – do 2024 roku wyróżniono ponad 9000 nazwanych formacji na Księżycu.