Co to są obłoki srebrzyste?
Obłoki srebrzyste (łac. noctilucent clouds, NLC; pol. obłoki mezosferyczne, PMC – Polar Mesospheric Clouds) to najwyżej leżące chmury w atmosferze Ziemi, tworzące sie na wysokości ok. 80-85 km w mezosferze, tuż nad mezopauza. Zbudowane są z kryształków lodu wodnego (średnica ok. 100 nm) osadzonych na cząstkach pyłu meteorytycznego lub aerozolach. Są widoczne po zachodzie lub przed wschodem Słońca, gdy Słońce jest 6-16 stopni pod horyzontem i oświetla mezosfere, podczas gdy niebo jest już ciemne – stąd charakterystyczne luminescencyjne poświaty widoczne na tle mroku.
Obłoki srebrzyste tworzą sie wyłącznie w lecie, gdy mezosfera jest paradoksalnie najzimniejsza (ok. -120 do -130 stopni Celsjusza – ta dynamika jest sprzeczna z intuicją, bo latem troposfera jest ciepla, ale dynamika atmosferyczna chłodzi mezosfere). Widoczne sa z szerokości geograficznych 50-70 stopni N i S – z Polski są dobrze widoczne od maja do sierpnia. W ostatnich dziesięcioleciach zaobserwowano wzrost częstości i intensywności NLC oraz przesunięcie zasięgu ku niższym szerokościom (nawet do 40 stopni N) – prawdopodobnie związane ze zwiększoną zawartością pary wodnej w mezosferze wynikającą ze wzrostu emisji metanu (CH4) i ochładzania mezosfery przy ogrzewaniu troposfery (efekt odwrotny). Satelita AIM (Aeronomy of Ice in the Mesosphere, NASA, 2007) monitoruje NLC globalnie każdego sezonu.
Obserwacja obłoków srebrzystych jest popularna wśród astronomów amatorów i entuzjastów w Polsce – widoczne są jako lśniące, perłowe, niebieskawo-białe struktury na północnym niebie ok. 30-60 minut po zachodzie lub przed wschodem Słońca w czerwcu i lipcu. Tworzą skomplikowane, falistc wzory – fale, sieci, spirale, skręty – będące wynikiem fal atmosferycznych i turbulencji w mezosferze. Siec obserwatorów AKM (Astronomisches Institut der Universität Bochum) i PSNC zbiera zdjecia NLC od amatorow z całej Europy.