Czym jest megaparsek?
Megaparsek (Mpc) to jednostka odległości stosowana w astronomii pozagalaktycznej i kosmologii, równa 1 000 000 parseków, co odpowiada ok. 3,2616 mln lat świetlnych lub 3,086 x 10^22 metrów (30,86 sekstylionów km). Jest podstawową skalą odległości dla opisu rozkładu galaktyk, gromad galaktyk i struktury Wszechświata.
Typowe odległości wyrażane w megaparsekach: Galaktyka Andromedy (M31) – 0,765 Mpc, Gromada w Pannie (Virgo Cluster) – ok. 16 Mpc, Laniakea (Lokalna Supergromada) – ok. 160 Mpc średnicy, Mur Wielkiej Ryby (Great Wall) – ok. 200 Mpc, obserwowalny Wszechświat – ok. 14 000 Mpc (14 Gpc) promienia. Stała Hubble’a (H0) wyraża się w km/s/Mpc – mierzy tempo ekspansji Wszechświata: dziś wynosi ok. 67-73 km/s/Mpc, co oznacza, że galaktyka odległa o 1 Mpc ucieka od nas z prędkością ok. 70 km/s. Gigaparsek (Gpc = 1000 Mpc) używany jest dla największych struktury kosmicznych.
Megaparsek wyznacza tzw. drabinę odległości kosmicznych – kolejne szczeble metod wyznaczania odległości: paralaksa geometryczna (do kilkuset pc), cefejdy (do kilkudziesięciu Mpc), supernowe Ia (do kilku Gpc), BAO i CMB (do granicy obserwowalnego Wszechświata). Napięcie Hubble’a (Hubble tension) – rozbieżność między H0 mierzonym lokalnie (~73 km/s/Mpc) a wyznaczanym z CMB (~67 km/s/Mpc) – jest dziś jednym z gorących problemów kosmologicznych.