Co to jest maskon?
Maskon (ang. mass concentration, skrót mascon) to obszar lokalnie podwyższonej gęstości masy pod powierzchnią ciała niebieskiego, powodujący lokalne wzmocnienie pola grawitacyjnego. Na Księżycu maskony odkryto w 1968 roku podczas analizy zakłóceń orbit satelitów Lunar Orbiter – satelity przyspieszały podczas przelotu nad ciemnymi basenami uderzeniowymi (mariami), co świadczyło o większej masie pod nimi niż przewidywał model jednorodnego Księżyca.
Maskony księżycowe leżą pod dużymi basenami uderzeniowymi wypełnionymi bazaltem – np. Maria Imbrium, Serenitatis, Crisium, Humorum. Mechanizm powstawania: po gigantycznym uderzeniu asteroidy, gorący basen wypełnia się płynną lawą bazaltową gęstszą niż otaczające skały anortozytowe. Gdy skorupa jest zbyt zimna i sztywna, by się pod tym ciężarem ugiąć (izostazja), lawa zastyga pozostawiając na stałe gęstszy, cięższy obszar. Mapa grawitacyjna Księżyca (GRAIL, 2012) ujawniła szczegółową strukturę dziesiątek maskonów. Ich istnienie utrudnia utrzymanie stabilnej orbity – satelity na niskich orbitach biegunowych wymagają korekt manewrowych, gdyż maskony stopniowo deformują ich tory.
Maskony odkryto też na Marsie (misja MGS), Merkurym (MESSENGER) i innych ciałach. Ich badanie dostarcza informacji o grubości i elastyczności litosfery w przeszłości – planeta mogła być wówczas zbyt zimna, by kompensować nacisk (brak izostatycznej kompensacji), lub procesy wulkaniczne zachodziły zbyt szybko. Program GRAIL dostarczył grawitacyjną mapę Księżyca z rozdzielczością 30 km, ujawniając strukturę maskonów i cienkie miejsca w skorupie.