Malarz

Co to jest gwiazdozbiór Malarz?

Malarz (łacińska nazwa Pictor, Sztaluga Malarza) to mały gwiazdozbiór południowego nieba, wprowadzony przez Nicolasa Lacaille’a podczas jego wyprawy do Przylądka Dobrej Nadziei w latach 1751-1752. Leży między gwiazdozbiorami Steru, Kila i Wielkiego Psa. Z obszarów Polski jest niewidoczny – deklinacja gwiazdozbioru to ok. -43° do -64°. Mimo małych rozmiarów i braku jasnych gwiazd, jest astronomicznie ważny ze względu na Beta Pictoris.

Beta Pictoris (beta Pic, mag +3,86) to młoda gwiazda A6V odległa o ok. 63 lata świetlne, wiek ok. 20-26 mln lat. W 1984 roku Bradford Smith i Richard Terrile jako pierwsi sfotografowali wokół niej rozległy dysk pyłu i gazu – jeden z pierwszych odkrytych dysków protoplanetarnych i dowód na trwający proces formowania planet. Dysk rozciąga się na setki AU i jest wyraźnie widoczny na zdjęciach koronograficznych Hubble’a. W 2010 roku bezpośrednio sfotografowano egzoplanetę Beta Pictoris b – gazowego giganta ok. 7-13 mas Jowisza krążącego w odległości ok. 9 AU – jedną z pierwszych egzoplanet sfotografowanych bezpośrednio. W 2020 roku odkryto drugą egzoplanetę Beta Pictoris c.

Alfa Pictoris to gwiazda A7 klasy widmowej o jasności +3,27 mag. Gwiazdozbiór Malarz leży w pobliżu Drogi Mlecznej, ale poza jej obrębem, więc jest ubogi w mgławice i gromady. Beta Pictoris b jest jedną z nielicznych egzoplanet, dla których zmierzono rotację: obrót trwa ok. 8 godzin (Jowisz ok. 10 godzin), co pośrednio potwierdza relację między rotacją a masą planet gazowych.