Co to jest hipernowa?
Hipernowa to wyjątkowo energetyczna eksplozja supernowej, o sile od 10 do 100 razy większej niż klasyczna supernowa rdzeniowego kolapsu. Wynikają z ekstremalnego kolapsu grawitacyjnego masywnych, szybko rotujących gwiazd (powyżej ok. 30 mas Słońca) i są uważane za jedno z głównych źródeł długich rozbłysków gamma (GRB o czasie trwania powyżej 2 sekund).
W trakcie hipernowej kolapsujące jądro gwiazdy tworzy szybko obracającą się czarną dziurę otoczoną ekstremalnie gorącym dyskiem akrecyjnym. Energia rotacji jest uwalniana przez wzdłuż osi biegunowych w postaci dwóch ultrarelatywistycznych dżetów (prędkości >99,99% c), które przebijają się przez zewnętrzne warstwy gwiazdy i generują rozbłysk gamma. Całkowita energia uwolniona w hipernowej sięga 10^47 J – ok. 100 razy więcej niż w klasycznej supernowej (10^44 J) i odpowiada energii, którą Słońce wyemituje przez 10 miliardów lat swojego życia.
Przykłady potencjalnych lub obserwowanych hipernowych: SN 1998bw (powiązana z GRB 980425 – pierwsze potwierdzone powiązanie GRB z supernową), SN 2006aj (GRB 060218), eta Carinae – kandydat na hipernową w naszej Galaktyce (masa ok. 100-150 mas Słońca, niestabilna, może eksplodować w ciągu tysięcy lat). Hipernowe syntetyzują i rozrzucają ogromne ilości pierwiastków ciężkich (nikiel-56 → żelazo-56), wzbogacając ośrodek międzygwiazdowy metalikami.