Czym jest gromada otwarta?
Gromada otwarta (galactic cluster) to nieregularne, rzadkie skupisko od kilkudziesięciu do kilku tysięcy gwiazd, powiązanych słabszą grawitacją i leżących w dysku galaktycznym. Są młodsze od gromad kulistych – wiek waha się od milionów do kilku miliardów lat – i stopniowo rozpraszają się w ciągu galaktycznym przez oddziaływania grawitacyjne.
Gromady otwarte są widoczne gołym okiem lub lornetką: Plejady (M45, Byk) – najsłynniejsza, ok. 440 ly, wiek ok. 100 mln lat, ok. 1000 gwiazd; Hiady (Byk) – najbliższa gromada otwarta (153 ly), używana jako „pierwsza drabina odległości”; Praesepe (M44, Rak) – widoczna jako mglisty placek nawet gołym okiem. W Drodze Mlecznej znanych jest ponad 1100 gromad otwartych, a szacunki wskazują na ok. 100 000 istniejących, lecz jeszcze niezidentyfikowanych.
Gromady otwarte są bezcennym narzędziem astrofizyki: wspólny wiek i skład chemiczny gwiazd przy różnych masach pozwala testować modele ewolucji gwiazdowej. Wyraźnie widać na diagramie H-R punkt zwrotu (turn-off), z którego odczytuje się wiek gromady. Misja Gaia ESA dokładnie zmierzyła ruch własny i odległości milionów gwiazd w gromadach otwartych, rewidując katalogi i odkrywając nowe stowarzyszenia gwiazdowe.