Czym zajmuje się fizyka galaktyk?
Fizyka galaktyk (astrofizyka galaktyczna) to dział astrofizyki zajmujący się strukturą, kinematyką, dynamiką i ewolucją galaktyk. Obejmuje badanie gwiazd, gazu, pyłu, ciemnej materii, pola magnetycznego i supermasywnych czarnych dziur tworzących złożone układy galaktyczne.
Kluczowe zagadnienia obejmują: rotację galaktyk i problem ciemnej materii (krzywe rotacji nie zgadzają się z widzialną masą – ok. 85% masy galaktyk jest niewidoczna), ewolucję morfologiczną galaktyk (spiralne, eliptyczne, nieregularne), aktywność jąder galaktycznych (AGN, kwazary, blazary zasilane akreacją materii na supermasywne czarne dziury) oraz tworzenie gwiazd i jego wygaszanie.
Wielkie przeglądy galaktyk (SDSS – 3 miliony galaktyk, Euclid ESA, DESI) mapują rozkład galaktyk na gigaparsekowych skalach, rekonstruując wielkoskalową strukturę Wszechświata. Symulacje kosmologiczne (IllustrisTNG, EAGLE) odtwarzają w komputerze powstawanie galaktyk od Wielkiego Wybuchu do dziś.