Co to jest ekliptyka?
Ekliptyka to wielki okrąg na sferze niebieskiej wyznaczający pozorną roczną drogę Słońca pośród gwiazd, widzianą z Ziemi. Odpowiada rzutowi płaszczyzny orbity ziemskiej na sferę niebieską i stanowi fundamentalne odniesienie w astronomii sferycznej.
Ekliptyka jest nachylona do równika niebieskiego pod kątem ok. 23,5° – jest to tzw. obliquity ekliptyki, będąca przyczyną następujących po sobie pór roku. Gdy Słońce jest po północnej stronie równika (ekliptyka „powyżej”), na półkuli północnej trwa wiosna i lato; gdy po południowej – jesień i zima. Dwa punkty przecięcia ekliptyki z równikiem niebieskim to ekwinokcja wiosenne (punkt Barana, ok. 20 marca) i jesienne (punkt Wagi, ok. 23 września).
Wzdłuż ekliptyki rozciąga się pas zodiaku (szerokość ok. 8° po każdej stronie), przez który przechodzą Słońce, Księżyc i wszystkie planety Układu Słonecznego. Osiem z trzynastu gwiazdozbiorów, przez które aktualnie przechodzi ekliptyka, to tradycyjne gwiazdozbiory zodiakalne (doszedł Wężownik). Planety krążące wokół Słońca poruszają się w pobliżu ekliptyki, ponieważ wszystkie ich orbity leżą w zbliżonej płaszczyźnie – pozostałości pierwotnego dysku protoplanetarnego.