Co to jest efemerida astronomiczna?
Efemerida (l.mn. efemerydy) to tablice lub zbiory danych liczbowych podające obliczone z wyprzedzeniem pozycje ciał niebieskich – rektascensję, deklinację, jasność, fazę i odległość – dla określonych chwil czasu. Nazwa pochodzi od greckiego ephemeros (dzienny). Są niezbędnym narzędziem każdego obserwatora.
Efemerydy oblicza się na podstawie modeli ruchów orbitalnych, uwzględniając perturbacje grawitacyjne, precesję, nutację i aberrację. Dostępne są w formie drukowanej (Astronomical Almanac wydawany corocznie przez USNO i HMNAO), jako oprogramowanie komputerowe (Stellarium, Cartes du Ciel) lub serwisy internetowe. Najpotężniejszym narzędziem jest system NASA JPL Horizons, który podaje efemerydy dla ponad 800 000 ciał Układu Słonecznego, od planet po małe asteroidy i komety.
Efemerydy umożliwiają planowanie obserwacji zaćmień Słońca i Księżyca, tranzytów Merkurego i Wenus, koniunkcji i opozycji planet, zbliżeń Księżyca do planet i gwiazd (okultacji) oraz okien startowych misji kosmicznych. Przy precyzyjnych obserwacjach pulsarów i sztucznych satelitów konieczne jest użycie efemeryd z dokładnością do nanosekund – dostarcza ich International Earth Rotation and Reference Systems Service (IERS).