Ciśnienie promieniowania

Czym jest ciśnienie promieniowania w astronomii?

Ciśnienie promieniowania to siła wywierana przez fotony na materię w wyniku przeniesienia pędu przy absorpcji lub odbiciu. Choć każdy foton przenosi niezmiernie małą ilość pędu, sumaryczne ciśnienie intensywnego promieniowania może być znaczące w środowiskach astronomicznych.

W kometach ciśnienie promieniowania słonecznego odpycha pył od jądra, tworząc pyłowy warkocz komety zawsze skierowany od Słońca. W masywnych gwiazdach ciśnienie promieniowania równoważy grawitację – gwiazdy powyżej ok. 150 mas Słońca są niestabilne, bo ciśnienie promieniowania wywiewa zewnętrzne warstwy. W gwiazdach takich jak Eta Carinae straty masy przez wiatry napędzane ciśnieniem promieniowania sięgają setek mas Słońca na milion lat. Ciśnienie promieniowania stanowi też zasadę działania żagli słonecznych – japońska sonda IKAROS w 2010 roku po raz pierwszy skutecznie wykorzystała ciśnienie fotonów słonecznych do napędu kosmicznego.