Czym są cefeidy i dlaczego są tak ważne w astronomii?
Cefeidy to klasa pulsujących gwiazd zmiennych, których jasność zmienia się regularnie w cyklu od jednego do kilkudziesięciu dni. Pulsacje wynikają ze zmian promienia i temperatury gwiazdy – rozszerzanie i kurczenie warstw zewnętrznych powoduje charakterystyczne krzywe blasku.
Przełomem było odkrycie Henrietty Swan Leavitt w 1912 roku: cefeidy wykazują ścisłą zależność między okresem pulsacji a luminozycją – im dłuższy okres, tym jaśniejsza gwiazda. Znając luminozycję i mierząc jasność obserwowaną, można obliczyć odległość. To narzędzie pozwoliło Edwinowi Hubble’owi w 1924 roku udowodnić, że Galaktyka Andromedy jest odrębną galaktyką, oraz wyznaczyć stałą Hubble’a. Cefeidy są nadal podstawową metodą pomiaru odległości do galaktyk w promieniu kilkudziesięciu megaparseków.