Za niecałe dwa tygodnie, 21 listopada 2026 roku, europejsko-japońska misja BepiColombo po ośmiu latach podróży przez wewnętrzny Układ Słoneczny osiągnie orbitę Merkurego – planety, do której dotarły dotąd zaledwie dwie misje kosmiczne w historii. Fakt, że sonda musiała wykonać aż siedem asyst grawitacyjnych – przy Ziemi, Wenus i samym Merkurym – żeby w ogóle do niego dotrzeć, mówi więcej o ekstremalnym wyzwaniu tej misji niż jakiekolwiek oficjalne komunikaty. Dla nas to jeden z tych momentów, przy których warto się zatrzymać i docenić, czym naprawdę jest eksploracja kosmosu.
Osiem lat, siedem asyst, jedna planeta
Misja BepiColombo wystartowała 20 października 2018 roku na pokładzie rakiety Ariane V w wersji ECA i od tamtej chwili jej trajektoria do Merkurego przypomina bardziej partię szachów niż prostą trasę między punktem A i B. Dotarcie do pierwszej planety od Słońca jest paradoksalnie trudniejsze niż do planet zewnętrznych – obiekt zbliżający się do Słońca zyskuje prędkość, którą trzeba za wszelką cenę zniwelować, by nie przelecieć obok celu.
Odpowiedzią inżynierów ESA i JAXA było zaplanowanie całej sekwencji asyst grawitacyjnych – manewrów, podczas których sonda wykorzystuje pole grawitacyjne planety do zmiany prędkości i kierunku lotu bez spalania paliwa. Ziemia użyczyła swojej grawitacji 10 kwietnia 2020 roku, gdy BepiColombo przeleciało w odległości 12 638 km od jej powierzchni. Wenus asystowała dwukrotnie: 15 października 2020 roku z odległości 10 721 km oraz 10 sierpnia 2021 roku z zaledwie 550 km.
Kolejnych pięć asyst odbył już sam Merkury. Pierwsza miała miejsce 1 października 2021 roku w odległości 199 km, kolejne pary w czerwcu 2022 i czerwcu 2023, we wrześniu 2024 roku sonda przeleciała 165 km od powierzchni, a ostatnia z asyst – 1 grudnia 2024 roku – przyniosła zbliżenie na odległość zaledwie 37 630 km (źródło podaje liczbę przerwanie – przyjmujemy ją w podanej formie). Każdy z tych przelotów spowalniał zestaw sond coraz skuteczniej, ustawiając go na kurs kolizyjny z orbitą Merkurego.
Z czego składa się BepiColombo?
Przez całą podróż przez Układ Słoneczny leciały ze sobą trzy sprzężone moduły. Mercury Transfer Module (MTM) pełnił rolę układu napędowego – to on był wyposażony w silniki jonowe odpowiedzialne za precyzyjne korekty trajektorii między asystami grawitacyjnymi.
Naukowe serce misji stanowią dwa orbitery. Mercury Planetary Orbiter (MPO) to sonda Europejskiej Agencji Kosmicznej, która po satelizacji zajmie się szczegółowym mapowaniem powierzchni i wnętrza Merkurego. Japoński orbiter Mio, ukryty przez całą podróż za osłoną termiczną MOSIF, skupi się natomiast na badaniu magnetosfery i oddziaływania wiatru słonecznego z tą ekstremalnie bliską Słońcu planetą.
Redakcja IWD Partner: Osiem lat to czas dłuższy niż niejeden cykl polityczny i dłuższy niż pełny cykl edukacji licealnej. Wyobraźcie sobie projekt, który przez taki czas musi działać bez możliwości naprawy, serwisu i przy nieustannej ekspozycji na promieniowanie słoneczne wielokrotnie silniejsze niż przy Ziemi. Na tle nawet najtrudniejszych przedsięwzięć technologicznych ostatnich lat to osiągnięcie jest pod względem inżynieryjnym szczególnie imponujące – i rodzi pytanie, czy taka cierpliwość w nauce jest dziś jeszcze możliwa przy rosnącej presji na szybkie wyniki.
Co wydarzy się 21 listopada 2026 roku?
Satelizacja na orbicie Merkurego, zaplanowana na 21 listopada 2026 roku, nie będzie jeszcze finałem misji – to dopiero jej nowy początek. Wejście na orbitę oznacza, że sonda przejdzie kluczowy manewr hamowania, który pozwoli jej zostać uwięzioną przez grawitację planety zamiast przelecieć obok niej.
Orbita, którą BepiColombo zajmie w pierwszej kolejności, będzie orbitą wstępną. Po niej nastąpi seria kolejnych manewrów – stopniowe obniżanie i kształtowanie orbit docelowych osobno dla MPO i Mio. Dopiero po zakończeniu tej sekwencji oba orbitery będą mogły przystąpić do właściwej pracy naukowej. Pominięcie lub niepowodzenie któregokolwiek z tych manewrów przekreśliłoby szanse na pełny sukces misji.
Co wejście BepiColombo na orbitę zmieni dla nauki o Merkurym?
Merkury pozostaje jedną z najmniej poznanych planet Układu Słonecznego. Przed BepiColombo tylko dwie misje kosmiczne odwiedziły tę planetę: Mariner 10 w latach 70. XX wieku oraz MESSENGER, który krążył na orbicie Merkurego w latach 2011–2015. Dane zebrane przez MESSENGER wzbudziły więcej pytań niż dały odpowiedzi – między innymi dotyczących niezwykłej gęstości planety, aktywności geologicznej i natury jej pola magnetycznego.
MPO i Mio mają uzupełnić te luki dzięki nowocześniejszym instrumentom naukowym i uzupełniającym perspektywom badawczym – jeden orbiter skupiony na wnętrzu i powierzchni, drugi na otoczeniu plazmatycznym. Zrozumienie Merkurego może dostarczyć kluczowych danych o tym, jak powstawały planety skaliste w strefie wewnętrznej Układu Słonecznego – w tym Ziemia.
Dane z BepiColombo mogą też pomóc zweryfikować teorie dotyczące ewolucji pola magnetycznego. Merkury jest jedyną planetą skalistą poza Ziemią, która takie pole posiada, a jego mechanizm powstawania wciąż nie jest dobrze poznany.
Pytania czytelników o misję BepiColombo
Dlaczego podróż do Merkurego trwała aż osiem lat, skoro to bliska planeta?
Merkury jest blisko Słońca, co oznacza, że każdy obiekt zbliżający się do niego zyskuje ogromną prędkość pod wpływem grawitacji słonecznej. Żeby wejść na orbitę zamiast przelecieć obok, sonda musi tę prędkość zredukować – a to wymaga albo ogromnych ilości paliwa, albo cierpliwego korzystania z asyst grawitacyjnych kolejnych planet, co właśnie zrobiło BepiColombo przez osiem lat.
Co stanie się z modułem MTM po satelizacji?
Źródło nie precyzuje dalszego losu MTM po osiągnięciu orbity Merkurego, jednak zgodnie z ogólną architekturą misji moduł napędowy nie jest przewidziany do długoterminowej pracy naukowej na orbicie – jego rola kończy się po dostarczeniu orbiterów na miejsce.
Kiedy BepiColombo zacznie przesyłać pierwsze wyniki naukowe?
Właściwa faza naukowa misji rozpocznie się dopiero po zakończeniu serii manewrów kształtujących docelowe orbity dla MPO i Mio. Źródło nie podaje konkretnych dat tej fazy, zaznaczając jedynie, że seria manewrów po satelizacji jest konieczna przed pełnym sukcesem misji.
Powiązane pojęcia ze słownika astronomicznego
- Asysta grawitacyjna – manewr kosmiczny polegający na wykorzystaniu grawitacji planety do zmiany prędkości i kierunku lotu sondy bez zużycia paliwa rakietowego.
- Satelizacja – manewr wejścia pojazdu kosmicznego na orbitę wokół ciała niebieskiego, wymagający precyzyjnego hamowania w odpowiednim momencie.
- Silnik jonowy – napęd kosmiczny wytwarzający ciąg poprzez jonizację gazu i przyspieszanie jonów polem elektrycznym; cechuje się wysoką wydajnością przy małym ciągu.
- Magnetosfera – obszar wokół planety, w którym jej pole magnetyczne dominuje nad wiatrem słonecznym i oddziałuje na cząsteczki naładowane.
- Orbiter – sonda kosmiczna zaprojektowana do wejścia na orbitę ciała niebieskiego i prowadzenia obserwacji z tej orbity przez dłuższy czas.
Opracowanie redakcji IWD Partner z wykorzystaniem narzędzi AI na podstawie materiału: Kosmonauta.net (11.11.2026).
Zdjęcie: Steve Busch / Unsplash
