Co to jest układ współrzędnych równikowych równonocnych?
Układ współrzędnych równikowych równonocnych (ekwatorialny, RA/Dec) to najważniejszy astronomiczny system współrzędnych, w którym obiekt opisany jest przez rektascensję (RA, alfa) i deklinację (delta). Płaszczyzną odniesienia jest równik niebieski, a punktem wyjścia rektascensji jest Punkt Barana (gamma Aries – punkt równonocy wiosennej). Jest to układ globalny – niezmieniony przez pozycję obserwatora i w przybliżeniu niezmieniający się z czasem (dla danej epoki).
Rektascensja (RA, alfa) mierzona jest na wschód od Punktu Barana od 0h do 24h (lub 0° do 360°); deklinacja (delta) od równika niebieskiego od -90° (biegun S) do +90° (biegun N). Epoka: z powodu precesji osi Ziemi (cykl ~26 000 lat) Punkt Barana przesuwa się o ~50 arcsec/rok, więc katalogi gwiazdowe podają współrzędne dla konkretnej epoki standardowej. Epoka J2000.0 (1 stycznia 2000, 12:00 TT) jest aktualnym standardem dla profesjonalnych katalogów (Hipparcos, Gaia, 2MASS). Epoka B1950 była poprzednim standardem. Przeliczenie między epokami to rutynowe zadanie w astronomii obserwacyjnej. Układ RA/Dec jest używany we wszystkich katalogach gwiazd, galaktyk, egzoplanet – Simbad, VizieR, NED, Exoplanet Archive. GoTo teleskopy przechowują bibliotekę obiektów w RA/Dec i przeliczają do układu horyzontalnego w czasie rzeczywistym.
Koordynaty RA/Dec są intuicyjne przez analogię z geografią: RA odpowiada długości geograficznej (ale wyrażonej w godzinach zamiast stopniach), a Dec odpowiada szerokości geograficznej. Bieguny niebieskie (Dec = +-90°) leżą nad biegunami geograficznymi Ziemi; równik niebieski leży nad ziemskim równikiem. Obiekt nad biegunem Ziemi (np. Polaris, Dec = +89,3°) góruje bardzo wysoko lub nie zachodzi wcale z wysokich szerokości geograficznych.