Co to jest precesja osi Ziemi?
Precesja (precession of the equinoxes) to powolny ruch osi obrotu Ziemi, podczas którego oś zatacza stożek wokół prostopadłej do płaszczyzny ekliptyki z okresem ok. 25 772 lat (rok Platona). Precesja spowodowana jest przez moment sił grawitacyjnych Księżyca i Słońca działający na ekwatorialne wypuklenie Ziemi (Ziemia nie jest idealną kulą, lecz sferoidą spłaszczoną na biegunach). Precesję jako pierwsze zaobserwował Hipparch z Nikei ok. 130 p.n.e., porównując swoje obserwacje z obserwacjami Timochari sprzed 150 lat.
Skutki precesji: biegun niebieski północny nie zawsze wskazuje na Gwiazdę Polarną (Polaris) – za ok. 12 000 lat biegunem będzie Wega (alfa Lyrae, jasna gwiazda). Ok. 3000 p.n.e. biegunem była Thuban (alfa Draconis) – gwiazda polarna budowniczych piramid. Punkt równonocy wiosennej (punkt Barana) przesuwa sie wstecz wzdłuż ekliptyki o ok. 50 sekund łukowych rocznie (1 stopień na 72 lata). To przesunięcie punktu gamma od czasu Hipparcha wynosi ok. 30 stopni – punkt wiosennego zrównania dnia z nocą leży dziś w gwiazdozbiorze Ryb, choć astrologowie wciąż mówią o 'Baranach’. Za ok. 600 lat punkt gamma przejdzie do Wodnika – 'Era Wodnika’. Ekliptykalny układ współrzędnych musi byc podawany z epoką: B1950, J2000, J2050 – oznaczają, dla jakiej pozycji precesji współrzędne są podane. Nutation (nutacja) – krótkoterminowe drganie osi Ziemi o amplitudzie ok. 9 sekund łukowych i okresie ok. 18,6 roku (spowodowane precesją węzłów orbity Księżyca).
Cykle Milankovicia uwzgledniają trzy paramtery orbitalne: precesję osi (ok. 26 000 lat), nachylenie osi ekliptyki (ok. 41 000 lat, amplituda 22,1-24,5 stopni, obecnie ok. 23,44) i ekscentryczność orbity (ok. 100 000 lat). Ich wzajemne oddziaływanie moduluje ilość i rozkład sezony promieniowania słonecznego, powodując zlodowacenia. Precesja wyjaśnia, dlaczego 'wiek Wodnika’ będzie trwał ok. 2150 lat – tyle zajmuje punkt równonocy na przejście przez jeden gwiazdozbiór zodiakalny. Precesja planety poza Ziemią: Mars ma oś precesji z okresem ok. 51 000 lat, Merkury ok. 300 000 lat – dynamika jest inna dla każdej planety.