Libracja

Co to jest libracja Księżyca?

Libracja (łac. libratio – wahanie) to pozorne wahanie tarczy Księżyca obserwowane z Ziemi, które sprawia, że choć Księżyc jest w synchronicznym obrocie (stale zwraca ku nam tę samą stronę), możemy w różnych momentach widzieć nieco więcej niż połowę jego powierzchni – łącznie ok. 59% całej sfery księżycowej.

Wyróżniamy trzy rodzaje libracji: libracja w długości (libration in longitude) – wynika z eliptyczności orbity Księżyca: w perygeum porusza się szybciej niż obraca, w apogeum wolniej, więc możemy zobaczyć trochę dalej za wschodnim lub zachodnim brzegiem; libracja w szerokości (libration in latitude) – wynika z nachylenia osi obrotu Księżyca (ok. 6,7 stopnia do płaszczyzny orbity), dzięki czemu widoczny jest trochę więcej obszaru okolic biegunów; libracja paralaktyczna (diurnalna) – pozorna zmiana kąta widzenia wynikająca z rotacji Ziemi, przesuwająca obserwatora o średnicę Ziemi. Amplitudy libracji wynoszą odpowiednio ok. 7,9°, 6,9° i 1°.

Libracja ma znaczenie praktyczne dla fotografów Księżyca i kartografów: optymalny moment fotografowania konkretnego obiektu przy brzegu tarczy księżycowej wymaga znajomości aktualnych libracji. Programy jak Stellarium i SkySafari na bieżąco obliczają libracje. Libracja pozwoliła na sfotografowanie części 'za-horyzontu’ Księżyca jeszcze przed misją Apollo i sondami Luna – kilka procent powierzchni blisko granicy wymagało korzystania z momentów ekstremalnych libracji dla uzyskania dobrego widoku.