Jowisz

Czym jest Jowisz – planeta?

Jowisz to piata planeta od Slonca i zdecydowanie najwiekszy obiekt Ukladu Slonecznego po samym Sloncu. Jest gazowym olbrzymem o masie 1,898 x 10^27 kg – 318 razy wiekszej niz masa Ziemi i 2,5 razy wiekszej niz laczna masa wszystkich pozostalych planet razem wzietych. Srednica rownikowa Jowisza wynosi ok. 142 984 km – 11-krotna srednice Ziemi.

Jowisz sklada sie glownie z wodoru (ok. 75% masy) i helu (ok. 24%), z sladami metanu, amoniaku, wody i innych zwiazkow. Nie ma twardej powierzchni – atmosfera plynnie przechodzi w coraz gestsza ciecz, a w centralnej czesci prawdopodobnie istnieje skaliste jadro. Charakterystyczne rownolegle pasy chmur i stref sa wynikiem szybkiej rotacji (okres 9h 55m – najkrotszy wsrod planet) i konwekcji atmosferycznej. Wielka Czerwona Plama (WCP) to antycyklon istniejacy co najmniej od XVII wieku, o wymiarach wiekszych niz Ziemia, ktory kurczy sie od dekad. Jowisz posiada 95 znanych ksiezyców (2023), w tym cztery galileuszowe: Io, Europę, Ganimedes i Kallisto.

Jowisz odgrywa role gravitacyjnego straza Ukladu Slonecznego – jego masa przyciaga i odchyla potencjalnie niebezpieczne komety i asteroidy, chroniac planety wewnetrzne. Sondy Voyager 1 i 2, Galileo, Cassini, New Horizons i Juno (aktywna do dzis) dostarczyly szczegolowych danych o planecie. Misja Juno krazyla na eliptycznej orbicie polarnej od 2016 roku, mapujac pole grawitacyjne i magnetyczne Jowisza z bezprecedensowa dokladnoscia.