Co to jest bryła Roche’a i kiedy jest przekraczana?
Bryła Roche’a (płat Roche’a) to obszar wokół gwiazdy w układzie podwójnym, wewnątrz którego materia jest grawitacyjnie związana z tą gwiazdą. Bryły Roche’a obu gwiazd łączą się w punkcie libracyjnym L1 – miejscu, gdzie siły grawitacyjne obu gwiazd się równoważą.
Przekroczenie bryły Roche’a przez rozszerzającą się gwiazdę (np. czerwonego olbrzyma w układzie podwójnym) prowadzi do przepływu materii przez punkt L1 na towarzyszkę – tzw. transfer masy. Zjawisko to jest kluczowe dla powstawania układów kataklizmicznych (nowych i supernowych typu Ia), pulsarów milisekundowych i rentgenowskich układów podwójnych. Pojęcie wprowadził Édouard Roche w 1850 roku.